พระพุทธรูปศิลปมัณฑะเลย์

พระพุทธรูปศิลปพม่าหรือพระพุทธรูปพม่า (Bermese Buddha image)

พระพุทธรูปเป็นส่วนหนึ่งของงานวิจิตรศิลปของชาวพม่ามานานกว่า 1500 ปีมาแล้วเป็นทั้งเครื่องสะท้อนลักษณะการดำรงชีวิต ความคิดสร้างสรรค์ งานช่างฝีมือ

พระพุทธรูปศิลปแบบพม่ามีหาบแบบหลายชนิดหากแบ่งตามยุคสมัยโดยใช้ศิลปและแหล่งกำเหนิดแล้วอาจแบ่งเป็นหมวดหมู่ได้ดังนี้

ส่วนหนึ่งของงานศิลปในพม่านั้นมักสร้างมาจากวัสดุจำพวกไม้

ยุคที่หนึ่ง ศิลปแบบปะกั่น (  Pagan  ) พุทธศตวรรษที่ 11-13

วัสดุนั้นส่วนใหญ่เป็นปูนขาว และสำริด ไม้แกะนั้นมีน้อย ลักษณะเด่นคือ พระวรกายล่ำสัน พระอังสากว้าง พระพักตร์ใหญ่ พระศอสั้น พระเศียรโน้มไปข้างหน้าเล็กน้อย รายละเอียดนั้นมักขึ้นอยู่กับผู้สร้างและวัตถุประสงค์ในการสร้างหากเป็นฝีมือช่างหลวงแล้วมักมีความวิจิตรพิสดารมากกว่าช่างฝีมือชาวบ้านมาก และประกอบไปด้วยวัสดุที่สูงค่า

ยุคที่สอง  ศิลปแบบประไคน์ (  PaKain  ) พุทธศตวรรษที่ 13-16

พัฒนาขึ้นจากดินแดนในแถบเทือกเขาระไคน์และเมืองเมี่ยวอู พระพุทธลักษณะที่พบมักมีพระวรกายกำยำ พระพักตร์สี่เหลี่ยม พระขนงต่อกันเป็นแบบปีกกามักสวมมงกุฎกษัติริย์ เช่นพระมหามุรนีที่ถูกย้ายจากประไคน์เมื่อพุทธศตวรรษที่ 1784 ปัจจุบันประดิษฐานอย฿ที่วักมหามุนีในเมืองมัณฑะเลย์ แต่องค์พระถูกปิดทองหนาเสียจนมองไม่เห็นลวดลายของศิลปขององค์พระเลย

เทวรูปที่ทรงเรื่องดั่งองค์กษัติรย์ศิลปพม่าอายุราว 400 ปีสร้างจากวัสดุจำพวกไม้พอกครั่งทารัก อาจมีการปิดทองแต่ไม่ประดับกระจกเทวรูปเหล่านี้มักสูญหายไปมากในยุคที่พม่าถูกปกครองโดยประเทศอังกฤษ

เทวรูปที่ทรงเรื่องดั่งองค์กษัติรย์ศิลปพม่าสร้างจากวัสดุจำพวกไม้อีกลักษณะหนึ่ง

ยุคที่สาม พระพุทธรูปแบบมอญ รามัญ พุทธศตวรรษที่ 16-19

ศิลปมอญ